Avşa Tarihi
Antik Târih'de "Ophiusa" (Yılan'lı) olarak bilinen bu ada'nın târihsel adaş'ı, bu günki Rodos Ada'sıdır. Anlatım dolayı'sı ile bilebildiğimiz; Marmara Deniz'i Ada'larının daha M.E. VII Y.Y.'da Milet'liler taraf'ından yerleşim'e açıldığı; sonra'ları Atina'lılarca işgâl edildiği; Fenike'lilerce yakılıb yıkıldığı; İyonya'lıların Pers'lere isyân'ından sonra tekrar Atina idâre'sine ve sonra da bütün bölge ve Bergama Kral'lığı ile berâber bir Roma vilâyet'i hâl'ine dönüştüğüdür. Bilinen târih yazı'larında ad'ı ilk olarak Bizans İmparator'u Emmanuil Komnenos'un Prokonessos (Marmara) Ada'sı ile civârındaki diger adacıkları akrabâsı Mora Despot'u Georgios Marmoras'ın torunu Ioannis Komnenos'a 1224 senesinde hîbe etmesi münâsebeti ile geçmişdir.
Bundan yaklaşık yüz sene sonra; 1328'de İmparator Bizans imparatoru III. Andronikos ile Karesi Bey'i Demir Han arasındaki deniz savaş'larından sonra söz konu'su ada'lar yaklaşık 1330 / 1333 sene'lerinde Türklerin eline geçmiştir.
Bu Bey'lik topraklarının Bir'inci Murad'ın tahta geçmesinden sonra (1361) Osman'lı hâkimiyetine geçtiği ; Erdek mülhâkât'ı olarak önce'leri Kapudan Paşa Hass'ı (Donanma'ya bağlı) içinde olub Geli Bolu'dan, Istanbul'un feth'inden sonra ise Bilâd ı Selâse'den Galata Mevleviyyet'ine bağlanıb oradan idâre edildi bilinmektedir.Bu bölge  1840 sene'sinde kurulan Hüdâvendigâr Eyâlet'ine bağlanmıştır.

Vital Cuinet'nin 1894 senesinde yayınladığı "La Turquie d'Asie" adlı kitabında ise bölge ile ilgili şu bilgiler yer almaktadır.
"Pacha-Liman" nâhiye'si üç ada'dan oluşmaktadır.Bunlar, 6,073'ü Rum
Ortodox ve 614'ü Müslüman olmak üzere toplam 6,687 nüfûsa sahibdir.
Küçük ada'ların başta gelenleri "Aloni" ve "Afsia"dır. Bu son isim, "Kyzikos" yakınlarındaki bu adalar takımına eski çağ'larda verilen "Ophioussa" ismini hatırlatmaktadır. "Aloni" ise muhtemelen [Roma'lı târih'ci] Plinus'un gene bu takım ada'lara verdiği "Halone" adını çağrıştırmaktadır.
Bu nâhiyenin merkezi olan "Pacha-Liman"  kasabası "Artaki"nin 10 deniz mil'i batı'sında yer alan, 80 müslüman ve 792 ortodox'un oturduğu bir yer'dir. Bu ada'ların tek üretim imkânı üzüm bağlarına ve tek sanayîi de "Dardanelles" veyâ "Pacha-Liman" denilen şarablara dayanır. "Arablar" köy'ünün etrâf'ında çok yeni bir târih'de granit ocakları açılmışdır. Gümrük ve Düyûn u Umûmiyye'nin "Pacha-Liman", "Hosla" [Tuzla], "Ouskoubia" [Balıklı], "Ocha" [Avşa] ve "Iskinlik" [Ekinlik]'de me`murluk'ları vardır.

Paşa Liman'ı nâhiye merkez'ine yerli Rum'larca "Alonya" (Halone); "Afsia" a ise "Ocha" denilirdi.
Yakın zamanlarda adanın resmi adı TÜRKELİ olmuştur. Daha sonraları ve günümüzde de adanın tarihi isminin Türkçeleştirilmiş şekli olan AVŞA kullanılmaya başlanmıştır